Yapay zeka destekli görsel üretim sistemleri son yıllarda büyük bir gelişim gösterdi. Bir dönem bu tür görselleri tespit etmek için kullanılan bozuk el ve parmak detayları, hatalı yüz yapıları ya da anlamsız metinler artık çoğu yeni nesil modelde büyük ölçüde ortadan kalkmış durumda. Buna rağmen uzmanlar, yapay zeka üretimi sahte görselleri ortaya çıkarmanın halen mümkün olduğunu ve bunun için en güçlü araçlardan birinin fizik kuralları olduğunu söylüyor.Science dergisinde yayımlanan yeni bir çalışma, modern yapay zeka modellerinin görsel üretim konusunda etkileyici sonuçlar verse de gerçek dünyadaki ışık, geometri ve perspektif kurallarını tam anlamıyla kavrayamadığını ortaya koyuyor. Araştırmacılara göre özellikle gölgeler, yansımalar ve perspektif çizgileri incelendiğinde yapay olarak oluşturulan görüntülerde dikkat çekici tutarsızlıklar görülebiliyor.
Perspektif hataları yapay zekayı ele veriyor
California Üniversitesi Berkeley kampüsünde görev yapan ve dijital adli bilişim alanının öncülerinden biri olarak kabul edilen Profesör Hany Farid, yapay zeka görsellerindeki en önemli zayıflıklardan birinin perspektif kuralları olduğunu belirtiyor.
Farid’e göre yapay zeka modelleri, temel sanat eğitiminin en önemli kavramlarından biri olan “kaçış noktası” mantığını kusursuz şekilde (şimdilik) uygulayamıyor. Gerçek dünyada birbirine paralel uzanan çizgiler perspektifte tek bir noktada birleşiyor. Özellikle zemin döşemeleri, koridor çizgileri veya parke detayları incelendiğinde yapay zeka üretimi görsellerde bu geometrik düzenin çoğu zaman bozulduğu görülüyor.Araştırmada örnek verilen bir yapay zeka görselinde koridorda yürüyen askerlerin bulunduğu sahnede ilk bakışta anlamsız yazılar ve mantıksız zincir detayları dikkat çekiyor. Ancak daha derin analizde asıl önemli sorun zemindeki karo çizgilerinde ortaya çıkıyor. Gerçek bir fotoğrafta bu çizgilerin aynı kaçış noktasında birleşmesi gerekirken yapay zeka görüntüsünde çizgilerin fiziksel kurallarla uyumsuz şekilde dağıldığı belirtiliyor.
Yansımalar ve gölgeler de kritik ipuçları sunuyor
Uzmanlar, aynalar ve parlak yüzeylerde oluşan yansımaların da sahte görselleri anlamada önemli bir araç olduğunu söylüyor. Yapay zeka sistemleri insan gözüne ikna edici görünen yansımalar oluşturabilse de teknik ölçüm yapıldığında ciddi perspektif hataları ortaya çıkabiliyor.
Gerçek dünyada bir nesne ile onun yansıması arasındaki geometrik ilişki belirli fizik kurallarına bağlı. Nesnenin noktaları ile yansımadaki karşılıklarını birleştiren çizgilerin paralel olması ve ortak bir kaçış noktasında buluşması gerekiyor. Yapay zeka üretimi görsellerde ise bu düzen sıklıkla bozuluyor.Benzer durum güneş ışığıyla oluşan gölgelerde de görülüyor. Güneş, Dünya’ya çok uzak olduğu için ışınları gezegenimize pratik olarak paralel şekilde ulaşıyor. Bu nedenle bir nesne ile gölgesindeki aynı noktaları birleştiren çizgilerin de belirli bir perspektif düzenine sahip olması gerekiyor. Yapay zeka sistemleri ise bu fiziksel ilişkiyi her zaman doğru kuramıyor.
“Fizik” yapay zekanın zayıf olduğu bir ders
Araştırmacılar, mevcut yapay zeka modellerinin fizik kurallarını gerçekten “anlamadığını”, yalnızca dev veri kümelerindeki örüntüleri taklit ettiğini vurguluyor. Bu nedenle perspektif ve ışık ilişkileri gibi temel fizik prensiplerinin modellenmesi ciddi bir teknik zorluk olarak görülüyor.
Bununla birlikte uzmanlar, gelecekte bu hataların tamamen ortadan kalkıp kalkmayacağının henüz bilinmediğini ifade ediyor. Yapay zeka sistemleri hızla gelişmeye devam etse de fiziksel dünyanın matematiksel kurallarını tam doğrulukla simüle etmek mevcut modeller için oldukça karmaşık olabilir.
Konuya ilişkin başka bir araştırma ise dikkat çekici bir sonuca işaret ediyor. Bilim insanlarına göre bazen sahte görseli yakalamaktan daha zor olan şey gerçek fotoğrafı doğrulamak olabilir.
